​Na komfort wielogodzinnej pracy przy komputerze najbardziej wpływają cztery elementy wyposażenia: regulowany fotel, biurko o odpowiedniej wysokości, monitor ustawiony na wysokości oczu oraz dobre oświetlenie. Te same zasady obowiązują w biurze i w domu. W home office trudniej jednak o właściwe warunki, bo stanowisko często powstaje przy kuchennym stole. Ten poradnik pokazuje, jak urządzić ergonomiczne miejsce pracy w obu sytuacjach.

Spis treści

• Czym jest ergonomia stanowiska pracy?
• Czy pracodawca odpowiada za ergonomię w home office?
• Czym różni się stanowisko w biurze od stanowiska w domu?
• Jakie wyposażenie najbardziej wpływa na komfort pracy?
• Jak urządzić ergonomiczne home office w małym mieszkaniu?
• Jak światło, temperatura i hałas wpływają na komfort pracy?
• Najczęściej zadawane pytania
• Co zapamiętać?

Czym jest ergonomia stanowiska pracy?

Ergonomia stanowiska pracy to dopasowanie mebli, sprzętu i otoczenia do możliwości i wymiarów człowieka, a nie odwrotnie. Celem jest wykonywanie zadań bez zbędnego obciążenia mięśni, stawów i wzroku. Dobrze zaprojektowane stanowisko pozwala pracować wiele godzin bez bólu karku, pleców czy nadgarstków.

Ergonomia nie dotyczy wyłącznie mebli. Obejmuje też oświetlenie, temperaturę, poziom hałasu i organizację czasu pracy. Fotel za kilka tysięcy złotych nie pomoże, jeśli monitor stoi za nisko, a pokój jest za ciemny. Dlatego warto patrzeć na stanowisko jako na całość, a nie na zbiór pojedynczych produktów.

Czy pracodawca odpowiada za ergonomię w home office?

Tak, pracodawca odpowiada za bezpieczeństwo i higienę pracy także w przypadku pracy zdalnej, choć zakres tej odpowiedzialności jest inny niż w biurze. Od 7 kwietnia 2023 roku pracę zdalną regulują przepisy Kodeksu pracy. Pracodawca musi zapewnić pracownikowi zdalnemu materiały i narzędzia pracy albo uzgodnić zasady korzystania z jego własnego sprzętu za ekwiwalentem pieniężnym.

Przed rozpoczęciem pracy zdalnej pracownik składa oświadczenie, że jego stanowisko w domu zapewnia bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Pracodawca przygotowuje ocenę ryzyka zawodowego i informację o zasadach organizacji stanowiska. W praktyce oznacza to, że za codzienne ustawienie fotela i monitora w domu odpowiada w dużej mierze sam pracownik.

Warto znać też jedną zasadę, która dotyczy zarówno biura, jak i domu. Według rozporządzenia z 2023 roku w sprawie stanowisk z monitorami ekranowymi osoba pracująca na laptopie co najmniej przez połowę dnia pracy powinna mieć monitor stacjonarny lub podstawkę pod laptop. Do tego potrzebna jest osobna klawiatura i mysz.

Czym różni się stanowisko w biurze od stanowiska w domu?

Stanowisko w biurze jest zwykle projektowane przez specjalistów i wyposażone w meble biurowe, a stanowisko w domu powstaje z tego, co jest pod ręką. To główna różnica, która przekłada się na komfort. Tabela pokazuje typowe problemy i sposoby ich rozwiązania.

Jakie wyposażenie najbardziej wpływa na komfort pracy?

Najwięcej dla komfortu robi wyposażenie, z którym ciało ma kontakt przez cały dzień, czyli fotel i biurko. W drugiej kolejności liczy się ustawienie ekranu, a w trzeciej dodatki, które poprawiają pozycję rąk i stóp. Poniższa lista porządkuje elementy od najważniejszych.

1. Fotel z pełną regulacją. Regulowana wysokość siedziska, podparcie lędźwiowe, kąt oparcia i podłokietniki. To element, na którym nie warto oszczędzać.
2. Biurko o właściwej wysokości. Blat na wysokości łokci lub nieco niżej. Biurko z elektryczną regulacją pozwala też pracować na stojąco.
3. Monitor lub podstawka pod laptop. Górna krawędź ekranu na wysokości oczu, ekran w odległości wyciągniętej ręki.
4. Osobna klawiatura i mysz. Bez nich podstawka pod laptop nie ma sensu, bo ręce musiałyby pracować zbyt wysoko.
5. Oświetlenie stanowiska. Około 500 lx na blacie, bez odbić na ekranie.
6. Podnóżek. Przydatny, gdy biurko jest za wysokie, a fotel trzeba podnieść.
7. Słuchawki z mikrofonem. Zmniejszają potrzebę pochylania się do laptopa podczas rozmów i ograniczają hałas.

Wybierając fotele biurowe do domu lub do firmy, warto kierować się tymi samymi kryteriami. Fotel do home office nie musi wyglądać jak sprzęt biurowy, ale powinien mieć te same regulacje. W ofercie wyspecjalizowanych sklepów, takich jak sklep Lobos, łatwo znaleźć modele w stonowanych kolorach, które pasują do wnętrza mieszkania. Przy pracy w ciepłym pokoju bez klimatyzacji lepiej sprawdzi się oparcie z siatki. Fotele z tapicerką materiałową są cieplejsze, ale często cichsze i bardziej przytulne w domowym wnętrzu.

Przed zakupem warto sprawdzić zakres regulacji wysokości siedziska i porównać go z własnym wzrostem. Osoba niska może mieć problem nawet z dobrym fotelem, jeśli siedzisko nie opuszcza się wystarczająco nisko.

Jak urządzić ergonomiczne home office w małym mieszkaniu?

Ergonomiczne home office w małym mieszkaniu urządza się, wybierając meble kompaktowe, ale regulowane, i wydzielając stały kącik do pracy. Nawet 1,5 m² wystarczy na wygodne stanowisko, jeśli jest dobrze zaplanowane. Najważniejsze, żeby nie rezygnować z regulacji na rzecz wyglądu.

Kilka praktycznych wskazówek:

• wybierz biurko o szerokości 100 do 120 cm zamiast dużego narożnika,
• zamontuj monitor na ramieniu, żeby zwolnić blat,
• wykorzystaj przestrzeń w pionie: półki nad biurkiem, organizery na ścianie,
• ustaw biurko bokiem do okna, a jeśli to niemożliwe, zadbaj o zasłonę lub roletę,
• po pracy chowaj laptopa i dokumenty, żeby oddzielić czas pracy od odpoczynku.

Praca w sypialni jest ostatecznością. Jeśli nie ma innej możliwości, warto ustawić biurko tak, żeby podczas pracy nie widzieć łóżka, a wieczorem zasłonić stanowisko parawanem lub drzwiami szafy.

Jak światło, temperatura i hałas wpływają na komfort pracy?

Światło, temperatura i hałas wpływają na komfort pracy równie mocno jak meble, choć rzadziej się o nich myśli. Zbyt ciemne stanowisko męczy wzrok, za zimny pokój powoduje napięcie mięśni, a hałas utrudnia koncentrację. W biurze o te parametry dba pracodawca, w domu trzeba zadbać o nie samodzielnie.

Światło. Norma PN-EN 12464-1 przyjmuje 500 lx jako minimalne natężenie oświetlenia na stanowiskach, gdzie pisze się, czyta i pracuje przy komputerze. Najlepiej łączyć światło dzienne z lampką biurkową o rozproszonym świetle. Lampa nie powinna odbijać się w ekranie.

Temperatura. Ogólne przepisy BHP wymagają, żeby w pomieszczeniach biurowych temperatura nie była niższa niż 18°C. Większość osób pracujących w bezruchu czuje się jednak komfortowo w nieco cieplejszym otoczeniu. W domu warto też regularnie wietrzyć pokój, bo duszne powietrze obniża koncentrację.

Hałas. W pomieszczeniach biurowych i do prac koncepcyjnych dopuszczalny poziom dźwięku wynosi 55 dB według normy PN-N-01307. W domu źródłem hałasu są najczęściej domownicy i sąsiedzi. Pomagają słuchawki z aktywną redukcją szumów oraz miękkie materiały w pokoju: dywan, zasłony i tapicerowane meble.

Najczęściej zadawane pytania

Czy pracodawca musi kupić fotel do pracy zdalnej?

Pracodawca nie musi kupić fotela do pracy zdalnej, jeśli strony uzgodnią, że pracownik używa własnego wyposażenia. Wtedy pracodawca wypłaca ekwiwalent pieniężny lub ryczałt pokrywający koszty pracy zdalnej. Zasady te określa się w porozumieniu, regulaminie lub poleceniu pracy zdalnej. Warto dokładnie sprawdzić, jakie wyposażenie obejmują ustalenia w konkretnej firmie.

Jakiej wysokości powinno być biurko do pracy przy komputerze?

Biurko do pracy przy komputerze powinno mieć blat na wysokości łokci osoby siedzącej lub nieco niżej. Dla wielu dorosłych oznacza to około 70 do 75 cm, ale zależy to od wzrostu. Jeśli biurko ma stałą wysokość, resztę dopasowuje się fotelem i podnóżkiem. Biurko z regulacją wysokości pozwala ustawić blat idealnie dla każdej osoby.

Czy wystarczy podstawka pod laptopa?

Podstawka pod laptop wystarczy tylko razem z osobną klawiaturą i myszą. Sama podstawka podnosi ekran na wysokość oczu, ale wtedy klawiatura laptopa jest za wysoko dla rąk. Właśnie dlatego rozporządzenie z 2023 roku wymaga, żeby przy pracy na laptopie przez co najmniej pół dnia stanowisko miało dodatkową klawiaturę i mysz.

Ile powinna kosztować ergonomiczna organizacja home office?

Koszt ergonomicznego home office zależy od tego, co już jest w domu. Najważniejszą pozycją jest fotel z pełną regulacją. Podstawka, klawiatura, mysz i lampka biurkowa kosztują zwykle znacznie mniej. Warto zacząć od fotela i ustawienia ekranu, a resztę wyposażenia dokupować stopniowo, w miarę potrzeb.

Czy biurko regulowane jest potrzebne w domu?

Biurko regulowane nie jest obowiązkowe w domu, ale bardzo ułatwia zmianę pozycji w ciągu dnia. Pozwala pracować na stojąco podczas rozmów i dopasować blat do każdej osoby, która korzysta ze stanowiska. To dobra inwestycja dla osób pracujących zdalnie przez większość tygodnia.

Co zapamiętać?

• Te same zasady ergonomii obowiązują w biurze i w home office.
• Pracodawca zapewnia narzędzia do pracy zdalnej lub wypłaca ekwiwalent za sprzęt pracownika.
• Przy pracy na laptopie przez co najmniej pół dnia potrzebna jest podstawka lub monitor oraz osobna klawiatura i mysz.
• Najważniejsze elementy to regulowany fotel, biurko na wysokości łokci i ekran na wysokości oczu.
• Światło, temperatura i hałas wpływają na komfort tak samo jak meble.